Vergeet alles wat je denkt te weten over katten. De Sphynx draagt geen bontjas, maar compenseert dat dubbel en dwars met persoonlijkheid. Deze haarloze charmeur plakt zich aan je vast als een warm kruikje en laat je nooit meer los.
De Sphynx: een bijzonder kattenras
De Sphynx ook wel Sphinx genoemd, is de kat die alle regels breekt. Geen dikke, zachte vacht om je handen in te begraven, geen elegante pluimstaart. In plaats daarvan: gerimpelde huid, grote vleermuisachtige oren en een blik die zegt: 'Ja, ik ben anders, en ik ben er trots op.' Het is precies die eigenheid die de Sphynx tot een van de meest geliefde en meest besproken kattenrassen maakt.
Maar wie een Sphynx alleen op uiterlijk beoordeelt, mist het beste deel. Deze naaktkat is een wandelende warmtebron die niets liever doet dan tegen je aankruipen, onder je dekens schuiven, en je volgen waar je ook gaat. Bij de FIFé geregistreerd als SPH in categorie IV, erkend door TICA en CFA, staat de Sphynx bekend als de meest aanhankelijke kat die er bestaat.
Waarom de Sphynx zo geliefd is
De Sphynx wordt vaak omschreven als de meest mensgericht kat die er bestaat. Deze katten zijn ongelooflijk aanhankelijk, sociaal en willen altijd in de buurt van hun eigenaar zijn. Ze zijn echte schootkatten die het liefst op je schoot, onder de dekens of tegen je aan liggen, deels vanwege hun behoefte aan warmte, deels vanwege hun sociale aard.
Sphynxen zijn speels, energiek en behouden hun kitten-achtige speelsheid tot op hoge leeftijd. Ze zijn intelligente katten die snel trucjes leren en graag het middelpunt van de aandacht zijn. Sommige eigenaren vergelijken hun Sphynx met een kruising tussen een kat, een hond en een aap vanwege hun speelse, aanhankelijke en acrobatische gedrag.
Deze katten zijn bijzonder vriendelijk tegenover iedereen, inclusief vreemden. Ze begroeten bezoekers enthousiast en zijn zelden verlegen of terughoudend. Met kinderen, andere katten en honden gaan ze doorgaans uitstekend om.
Een Sphynx kan er absoluut niet tegen om alleen te zijn. Als je overdag veel van huis bent, is een tweede kat (bij voorkeur ook een Sphynx of ander sociaal ras) noodzakelijk. Een eenzame Sphynx kan depressief en destructief worden.
Hoe ziet een Sphynx eruit?
De Sphynx is een middelgrote, gespierde kat met een kenmerkend haarloos uiterlijk. Katers wegen gemiddeld 4 tot 6 kilogram, poezen 3 tot 5 kilogram. Het lichaam is verrassend gespierd en warm om aan te raken.
Het hoofd is wigvormig met prominente jukbeenderen en een krachtige kaak. De oren zijn opvallend groot, het meest in het oog springende kenmerk naast de haarloosheid. De ogen zijn groot, citroen- of rondvormig en expressief. De huid vertoont rimpels, met name op het voorhoofd, de nek en de schouders. Kittens zijn het meest gerimpeld; naarmate ze ouder worden, vullen de rimpels zich enigszins.
De buik is rond en tonvormig, de Sphynx ziet er altijd uit alsof hij net gegeten heeft. De staart is lang, dun en soms bedekt met een dun laagje donshaar. De poten zijn stevig met opvallend dikke, kussen-achtige voeten.
De vacht van de Sphynx
Hoewel de Sphynx als 'naakt' wordt omschreven, is de huid bedekt met een heel fijn laagje dons dat voelt als een suede of perzik. De huidkleur en -tekening weerspiegelt de kleuren en patronen die je bij behaarde katten zou zien:
- Effen: zwart, wit, rood, blauw, crème, lilac, chocolate
- Tabby-patronen (zichtbaar in de huidpigmentatie)
- Schildpad (tortie)
- Bicolour en van
- Colourpoint
- Mink en sepia
De huid van de Sphynx kan door zonblootstelling donkerder worden, vergelijkbaar met bruinen bij mensen. Bescherm je Sphynx tegen overmatige zonblootstelling.
De verzorging van een Sphynx
Huidverzorging
In tegenstelling tot wat veel mensen denken, heeft de Sphynx juist méér verzorging nodig dan katten met vacht. Omdat er geen vacht is die de huidiën opneemt, produceert de huid een vettige laag (talg) die zich ophoopt. De Sphynx moet daarom regelmatig worden gebaad, gemiddeld eens per een tot twee weken, met een milde, pH-neutrale shampoo die geschikt is voor katten.
Tussen de baden door kun je de huid reinigen met een vochtig doekje, met name in de huidplooien waar vuil zich kan ophopen. Let ook op de ruimte tussen de tenen, waar talg zich kan verzamelen.
Oren, ogen en nagels
De grote oren van de Sphynx produceren meer oorsmeer dan bij de meeste katten. Maak de oren wekelijks schoon met een speciaal oorreinigingsmiddel. De ogen kunnen ook meer afscheiding hebben; veeg deze voorzichtig weg met een vochtig gaasje.
De nagels van een Sphynx verzamelen meer talg in de nagelriemen. Knip de nagels elke week tot twee weken bij en reinig de nagelriemen tijdens het baden. Een krabpaal blijft onmisbaar.
Warmte
Zonder beschermende vacht zijn Sphynxen gevoelig voor kou. Zorg voor warme slaapplekken, verwarmde kattenbedjes en vermijd tocht. In de winter dragen veel Sphynxen een kattentruiije. De ideale kamertemperatuur voor een Sphynx is minimaal 20°C.
Wat eet een Sphinx?
De Sphynx heeft een sneller metabolisme dan katten met vacht, omdat het lichaam meer energie verbrandt om de lichaamstemperatuur op peil te houden. Hierdoor eet een Sphynx doorgaans meer dan een vergelijkbaar grote kat met vacht.
Aangepaste voeding van hoge kwaliteit met voldoende dierlijke eiwitten en vetten is aan te raden. Raadpleeg je dierenarts voor persoonlijk voedingsadvies, met name om de juiste hoeveelheid af te stemmen op het individuele metabolisme van jouw Sphynx.
Hoeveel beweging heeft een Sphinx nodig?
De Sphynx is een actieve, speelse kat die dagelijks voldoende beweging en mentale stimulatie nodig heeft. Ze zijn uitstekende klimmers en springers die graag de hoogste punten in huis opzoeken.
Interactief speelgoed, puzzelspeelgoed en hengelstokken zijn ideaal. Sphynxen zijn ook dol op verstoppen en zoeken en apporteren graag. Een hoge krabpaal en kattenwandplanken bieden uitstekende klimmogelijkheden.
Vanwege hun gevoeligheid voor kou en zonlicht is de Sphynx bij uitstek een binnenkat. Een beveiligde buitenren kan in de warmere maanden een fijne aanvulling zijn, maar vermijd directe zonblootstelling om zonnebrand te voorkomen.
Opvoeding en socialisatie van de Sphynx
Sphynxen zijn intelligente katten die snel leren via positieve bekrachtiging. Ze zijn gretig om te plezieren en genieten van de aandacht die training met zich meebrengt. Clickertraining werkt uitstekend.
Vroege socialisatie is belangrijk, hoewel Sphynxen van nature al zeer open en sociaal zijn. Laat kittens wennen aan hantering, nagels knippen, oren schoonmaken en baden, zodat deze verzorgingsrituelen later probleemloos verlopen.
De Sphynx is geschikt voor zowel ervaren als beginnende katteneigenaren, mits je bereid bent de extra verzorging te bieden die dit ras nodig heeft.
Is de Sphynx een gezond ras?
De Sphynx is over het algemeen een gezond ras, maar er zijn enkele specifieke aandoeningen om op te letten.
Hypertrofische cardiomyopathie (HCM) komt relatief vaak voor bij Sphynxen. Dit is de meest voorkomende hartaandoening bij katten, waarbij de hartspier verdikt. Verantwoorde fokkers laten hun fokdieren regelmatig testen via hartecho's.
Huidproblemen zoals urticaria pigmentosa (een vorm van huiduitslag) en bacteriele huidinfecties kunnen voorkomen door de ontbrekende bescherming van een vacht. Regelmatige huidverzorging en goede hygiëne helpen dit te voorkomen.
Tandvleesproblemen komen vaker voor bij Sphynxen dan bij sommige andere rassen. Regelmatige gebitsverzorging en controles door de dierenarts zijn belangrijk.
Gevoeligheid voor kou en zonlicht vereist extra aandacht. Bescherm je Sphynx tegen onderkoeling in de winter en zonnebrand in de zomer.
Koop alleen bij een fokker die aantoonbaar test op HCM via regelmatige hartecho's. Laat je Sphynx jaarlijks controleren door de dierenarts. De gemiddelde levensverwachting is 12 tot 15 jaar.
De oorsprong van de naaktkat
Haarloze katten zijn door de geschiedenis heen sporadisch opgedoken als natuurlijke mutatie. De moderne Sphynx vindt zijn oorsprong in 1966 in Toronto, Canada, waar een huiskat een haarloos kitten baarde genaamd 'Prune'. Dit was het begin van een gericht fokprogramma.
In de jaren 1970 werden in Toronto en Minnesota nieuwe haarloze katten gevonden die werden ingekruist om de genetische basis te verbreden. De huidige Sphynx-populatie stamt grotendeels af van deze lijnen. Om de gezondheid te waarborgen, werden Devon Rex-katten ingekruist vanwege hun genetische verwantschap.
Het ras werd in 1985 erkend door TICA en in 2002 door de CFA. Bij de FIFé is de Sphynx sinds 2002 volledig erkend. Sindsdien is het ras gestaag in populariteit gegroeid en heeft het wereldwijd een trouwe schare liefhebbers verworven.
Veelgestelde vragen
Is een Sphynx echt helemaal kaal?
Nee, de meeste Sphynxen hebben een fijn laagje dons op de huid dat voelt als suede of een perzik. Sommige exemplaren hebben kort haartjes op de neus, oren, poten en staart.
Heeft een Sphynx veel verzorging nodig?
Ja, meer dan katten met vacht. De Sphynx moet regelmatig worden gebaad, de oren vragen wekelijks aandacht en de huid moet schoon worden gehouden. Reken op een bad elke een tot twee weken.
Kan een Sphynx buiten?
De Sphynx is bij uitstek een binnenkat. Zonder vacht is hij kwetsbaar voor kou, zonlicht en huidletsel. Een beveiligde buitenren in de warmere maanden is mogelijk, maar vermijd directe zon.
Zijn Sphynxen hypoallergeen?
Niet per se. Kattenallergie wordt veroorzaakt door het Fel d 1-eiwit in speeksel en huidafscheiding, niet door haar. Sphynxen produceren dit eiwit ook. Sommige allergische mensen reageren minder op een Sphynx, maar dit verschilt sterk per persoon.
Waarom voelt een Sphynx zo warm aan?
Doordat er geen vacht is die de lichaamswarmte isoleert, voel je de lichaamstemperatuur direct via de huid. De lichaamstemperatuur van een Sphynx is niet hoger dan die van andere katten, maar het voelt zo door het directe huidcontact.
Kan een Sphynx samenleven met andere huisdieren?
Absoluut. Sphynxen zijn bijzonder sociale katten die het gezelschap van andere huisdieren waarderen. Een tweede kat wordt sterk aanbevolen als je overdag van huis bent.
